UCZESTNICTWO W GANGACH MŁODZIEŻOWYCH A ZAŻYWANIE NARKOTYKÓW I PRZESTĘPCZOŚĆ – MODELE ZALEŻNOŚCIOWE

Thornberry i in. (1993) określił i wyszczególnił, opierając się na teorii kontroli społecznej (Gottfredson i Hirschi, 1990; Hirschi, 1969), perspektywie presji grupy (Short i Strodbeck, 1965) oraz na kilku pozostałych typowych badaniach gangów młodzieżowych (tj. Sarnecki, 1990; Yablonsky, 1962), trzy rywalizujące ze sobą modele, które mogą wyjaśniać związek między członkostwem w gangu a zaangażowaniem przestępczym.
Te trzy modele to:

  1. Model wyboru lub typu osoby (selection or kind of person model)
  2. Model społecznej facylitacji lub typu grupy (social facilitation or kind of group model)
  3. Model wzmagania (enhancement model)

Ad) 1
Model ten zakłada, że młodzież przestępcza szuka gangów. Jest dużo bardziej prawdopodobne, że to członkowie gangów będą bardziej zaangażowani w działalność przestępczą niż osoby nie będące członkami gangów, ponieważ ujawniali już zachowania przestępcze zanim wstąpili do gangów. Przyjmuje się hipotezę, że to raczej przestępczość zwiększa prawdopodobieństwo bycia członkiem gangu a nie, że członkostwo w gangu prowadzi do zachowań przestępczych.Model ten odnosi się do ludzi, którzy mają osobowosć przestępczą, do jednostek silnych,charyzmatycznych wywierających możny wpływ na sam gang.

Ad) 2
Model ten zakłada, że członkowie gangu właściwie nie różnią się od osób nie będących członkami gangu w odniesieniu do przestępczości lub zażywania narkotyków. Przynależność do gangu jest główną przyczyną przestępczości. Hipoteza, którą sformułowano, opierając się na tym modelu, zakłada, że gang jest kryminogenną grupą rówieśniczą, która wywiera presję na swoich członkach oraz nakłania młodzież do przestępczości. Model ten akcentuje, że silny, wszechmocny, możny wpływ na jednostki ma sam gang, będąc kryminogenną grupą rówiesniczą nakłaniającą usilnie jednostki słabe do przestępczosci. W takiej grupie jednostki stają się przestępcami, nie będąc nimi w przeszłosci.

Ad) 3
Model ten łączy ze sobą założenia dwóch poprzednich modeli. Model ten przyjmuje hipotezę, że członkowie gangów byli już przestępcami zanim stali się członkami gangu, ale przynależność do gangu wzmogła jeszcze ich zachowania przestępcze.
Opierając się na założeniach modeli, o których mowa, należy podkreslić, iż niezwykle ważną zmienną dla związków zależnosciowych między uczestnictwem w gangu, a zachowaniami przestępczymi będącymi przejawem ukształtowania się tożsamosci przestępczej jednostki, jest zmienna czasu. Otóż bardzo ważne jest kiedy ujawniają się zachowania przestępcze oraz kiedy gang staje się grupą rówiesniczą, w której zaczyna uczestniczyć jednostka. Na poniższych prezentacjach graficznych umieszczono po dwa prostokąty w odniesieniu do każdego modelu zależnosciowego. Jeden z nich zawiera termin przeszłosć, a drugi teraźniejszosć. Przyjęto, że zachowania przestępcze pojawiły się lub nie u jednostki w jakims momencie w przeszłosci oraz, że jednostka obecnie trafia do gangu, który wywiera na nią wpływ lub vice versa. (Patrz schematy!)

modele zależnościowe

Uzyskane wyniki badań przez L. Zhang i in.(1999) częściowo potwierdzają model wyboru i zapewniają zgodne przesłanki dla słuszności modelu społecznego ułatwienia. Prezentowane badania ujawniły efekty interakcyjne między obecnym członkostwem w gangu a stwierdzaną w przeszłości przestępczością i zażywaniem narkotyków, pomimo że istota tych efektów nie zapewnia wsparcia dla modelu wzmagania. Autorzy akcentują konieczność prowadzenia dalszych badań na temat zależności między gangami a przestępczością i zażywaniem narkotyków.

Na początek

LITERATURA:

Zhang L., Welte J.W., Wieczorek W.F. (1999). Youth gangs, drug use, and delinquency. Journal of Criminal Justice, 27, s. 101 – 109.

Copyright by Elsevier Science Ltd