ROMANTYCZNE ZAUROCZENIE

Analizując literaturę dotyczącą romantycznego zauroczenia najwięcej kontrowersji wzbudza kwestia różnic płciowych. Badacze będący zwolennikami teorii psychodynamicznych (Dinnerstein, Chodorow, Rubin) oraz teorii ewolucyjnych (Symons, Kernick i Keefe, Buss i Schmitt) są zdania, że istnieją wyraźne różnice płciowe w zakresie romantycznego zauroczenia (por.A.M.Pines, 1998).
Według teorii psychodynamicznych różnice płciowe w zakresie romantycznego zauroczenia wynikają z odmiennych doświadczeń z czasów dzieciństwa oraz z różnych psychoseksualnych, rozwojowych zadań, którym muszą podołać dziewczynki i chłopcy. Zarówno dla chłopców, jak i dziewcząt matka jest pierwszym obiektem miłości i ich miłość do niej ma podłoże zarówno emocjonalne, jak i erotyczne. W stadium Edypa, chłopcy muszą stłumić swoje emocjonalne przywiązanie do matki, gdyż poszukują identyfikacji z ojcem. Jednak ich erotyczne lub seksualne przywiązanie do niej pozostaje niezakłócone i jest później przenoszone na inną kobietę dojrzałą, np. na żonę czy też kochankę. W przypadku dziewcząt, natomiast, to fizyczne, erotyczne przywiązanie do kobiety musi ulec zerwaniu i musi zostać potem przeniesione na innego niż ojciec mężczyznę, w momencie gdy, zaangażowanie emocjonalne w związku z matką i poczucie identyfikacji z matką pozostają nienaruszone. W wyniku pojawienia się zaprezentowanych faktów rozwojowych „dla mężczyzn, aspekt erotyczny w każdym związku pozostaje najbardziej przekonujący, w momencie gdy dla kobiet komponent emocjonalny zawsze będzie najbardziej znaczący” (Rubin, 1983 za: A.M.Pines, 1998). romantycznie zauroczenie Według teorii ewolucyjnych, różnice płciowe w zakresie romantycznego zauroczenia wynikają z wrodzonych różnic między ssakami - samcami i samicami w zakresie „pełnionych ról rodzicielskich” (Trivers, 1972 za: A.M.Pines, 1998). Samice, czyli kobiety, są dużo bardziej niż samcy, czyli mężczyźni zaangażowane, przez ciążę oraz opiekę nad nowonarodzoną istotą, w wychowanie swojego potomstwa. Ponadto kobiety mogą urodzić dużo mniej potomstwa niż mężczyźni mogą spłodzić. Ponadto kobiety mogą rodzić, czyli wydawać na świat nowe potomstwo, tylko podczas pewnego okresu ich życia (do chwili osiągnięcia stadium klimakterium), w momencie gdy mężczyźni mogą być płodni a przez to są w stanie wciąż zapładniać kobiety, od chwili uzyskania dojrzałości biologicznej, aż do śmierci. Skutkiem opisanej powyżej prawidłowości, mężczyźni i kobiety są zauroczeni innymi aspektami u swoich partnerów. Kobiety szukają mężczyzn, którzy są skłonni do odpowiedzialnego zaangażowania się (lojalności i wierności) i którzy mogą zapewnić bezpieczeństwo im i ich potomstwu, w momencie gdy mężczyźni szukają kobiet, które mogą im urodzić wiele dzieci i są przede wszystkim zauroczeni młodością, zdrowiem i pięknem kobiety-swojej wybranki.
Według zarówno teorii psychodynamicznej, jak i ewolucyjnej kobiety bardziej niż mężczyźni, szukają lojalności, intymności i bezpieczeństwa w swoich związkach, a mężczyźni są bardziej zauroczeni zewnętrznym wyglądem oraz atrakcyjnością seksualną swoich partnerek.
Ostatnimi laty zarówno perspektywy psychodynamiczna, jak i ewolucyjna zostały podważone przez społecznych konstrukcjonistów, którzy dowodzą, że podobieństwa między mężczyznami i kobietami w zakresie romantycznego zauroczenia są dużo większe niż różnice. Społeczni konstrukcjoniści przytaczają badania (tj. Goodwin, Smith i in.), z których wynika, że zarówno mężczyźni, jak i kobiety szukają podobnych cech u swoich partnerów. Na czele listy dla obu płci znajdują się takie cechy jak: zrozumienie, ciepło emocjonalne, wrażliwość i poczucie humoru.
Cochran i Peplau, 1985 (za: A.M.Pines, 1998) także nie odnaleźli potwierdzenia dla faktu, że kobiety w większym niż mężczyźni stopniu, są zainteresowane związkiem bezpiecznym, opartym na wzajemnych zobowiązaniach i poczuciu odpowiedzialności, cechującym się wyłącznością seksualną (bez tzw. intymnego trójkąta, czy też czworokąta. Trójkąt to sytuacja intymna, w której uprawia się seks we trójkę, np. mąż z żoną i przyjaciółką żony lub żona z mężem i przyjacielem męża lub jej). Większość mężczyzn i kobiet w ich grupie badawczej wartościowało tak samo cechy intymności. Benton i in. (za: A.M.Pines, 1998) po dokonaniu przeglądu wielu badań, doszli do wniosku, że różnice płciowe w zakresie afiliacji, bliskości uczuciowej stanowiły „powszechny, być może reprezentatywny stereotyp”.
W badaniach przeprowadzonych przez A.M.Pines (1998) wzięło udział 93 młodych mężczyzn i kobiet w wieku 18 i 23 lat. Te lata życia uznaje się za wczesną dorosłość, okres życia, w którym, według Eriksona, zdolność do przeżywania intymności staje się głównym zadaniem rozwojowym. Z racji tego, że wielu młodych dorosłych inicjuje swój pierwszy znaczący związek na tym etapie życia, badanych poproszono o opisanie ich związku intymnego pod koniec 23 roku życia. Ich opisy związku porównano z opisami obserwatorów ich osobowości w wieku 18 lat. Było to więc, tzw. badanie longitudinalne (podłużne). Stwierdzono bardzo dużo różnic względem płci. W momencie gdy mężczyźni opisywali siebie jako bardziej zauroczonych wyglądem fizycznym swojej partnerki, to wyższy poziom u kobiet osiągały takie własności związku jak: odpowiedzialne zaangażowanie się w związek oraz poczucie intymności. Co więcej kobiety czuły się bardziej bezpieczne i bardziej były sobą w swoich związkach, ujawniały większe zrozumienie dla swoich partnerów, w mniejszym stopniu kierowały się stereotypem pełnienia roli seksualnej i cechowały się bardziej długotrwałymi związkami. Nie stwierdzono różnic płciowych w zakresie władzy jaką mieli mężczyźni i kobiety w swoich związkach, w zakresie skłonności do dystansowania się względem związku, w zakresie lęku separacyjnego, romantycznej zazdrości i liczby konfliktów.
A.M.Pines (1998) stwierdził ponadto, że kobieta, która: ”cechuje się poczuciem intymności i bezpieczeństwa w swoim związku" w wieku 23 lat i w wieku 18 lat jest postrzegana przez innych jako fizycznie atrakcyjna, jest zainteresowana przedstawicielami płci przeciwnej, nie ujawnia skłonności do przemyśleń, jest konwencjonalna w myśleniu i może czuć się winna, może oszukiwać i być manipulatorką. Wydaje się być asertywną i nie bardzo interesuje się swoją poprawnością obyczajową."
Mężczyzna, który jest „zauroczony wyglądem zewnętrznym kobiety” w wieku 23 i 18 lat ma wiele zainteresowań, nie ujawnia wrogości wobec innych, jest przyjaźnie nastawiony do ludzi, nie myśli negatywistycznie i nie kieruje się władzą. Wzbudza opiekuńcze uczucia w innych i ujawnia się jako prostolinijny i szczery. Jest osobiście urzekający, interesujący i frapujący.
Mężczyzna, który jest „konfliktowy i zazdrosny” w swoich związkach intymnych w wieku 23 lat, jest skłonny do bycia w wieku 18 lat samolubnym, nadaktywnym w obliczu najmniejszej nawet frustracji, jest otwarcie wrogo nastawiony do innych, wrażliwy na krytycyzm, smutny i brakuje mu uroku. Nie ma wyższych aspiracji wobec siebie, jest bezproduktywny i nieskuteczny w działaniu. Osobnik taki cechuje się defensywnością, poddawaniem się/rezygnacją i nie jest lubiany przez ludzi.
W sumie z badań A.M.Pines (1998) wynika, że mężczyźni podkreślają bardziej fizyczną atrakcyjność, a kobiety intymność, odpowiedzialne zaangażowanie w związek, czyli lojalność i bezpieczeństwo. Większość mężczyzn wskazało na fizyczną atrakcyjność jako na przyczynę swojego zauroczenia ich partnerkami oraz jako ważną cechę ich związku, w momencie gdy kobiety opisywały swojego partnera jako najlepszego przyjaciela i ujawniały wyższe poziomy poczucia intymności, odpowiedzialnego zaangażowania się w związki oraz bezpieczeństwa w ich związkach.
Reasumując zaprezentowane wyniki badań nad różnicami płciowymi w zakresie romantycznego zauroczenia wydaje się, że w czasach nam współczesnych, dla mężczyzn zdobycie pięknej, podziwianej ze względu na urodę także przez innych mężczyzn partnerki-żony, wydaje się zadaniem, które może potwierdzić męskość. Niepowodzenie w walce o piękną kobietę, wręcz przeciwnie, może świadczyć o zatraceniu cech męskich takich jak: odwaga, dzielność, męstwo. Współcześnie zdobycie takiej kobiety czy też dziewczyny nie jest wcale łatwe i wymaga dużo czasu, dużych nakładów finansowych i pełnego zaangażowania w walce z innymi „samcami” (do tego potrzebna jest także duża pewność siebie i przekonanie o swojej ważności dla tej pięknej kobiety). Dla kobiet zaś zdobycie mądrego, odpowiedzialnego i czułego męża, bez względu na jego wiek i atrakcyjność fizyczną, jest najważniejsze. Tak więc wydaje się, że kobiety szukają, w większym stopniu, niż mężczyźni w swoim związku rodzica (a dokładniej ojca – swojego i dla własnych dzieci), który zapewniałby bezpieczeństwo emocjonalne i finansowe. Ryzykowne byłoby sprecyzowanie takiej prawidłowości w odniesieniu do mężczyzn. Współcześnie, często cechy męskie, np. niezależność finansowa, asertywność, tupet, pewność siebie występują bardzo wyraźnie u niektórych kobiet (np. business woman) i odwrotnie cechy żeńskie są obecne u niektórych mężczyzn (np. skoncentrowanych na swoim rozwoju intelektualnym). Co więcej, coraz częściej mężczyźni wykonują czynności, które w modelu rodziny tradycyjnej przypisane są tylko kobietom (pranie, gotowanie, sprzątanie, robienie zakupów, opiekowanie się dziećmi ) i odwrotnie kobiety wykonują czynności zarezerwowane kiedyś tylko dla mężczyzn, np. coraz więcej kobiet jest świetnymi kierowcami.

Na początek

LITERATURA:

Pines A.M. (1998). A prospective study of personality and gender differences in romantic attraction. Personality and Individual Differences 25, s. 147 – 157.

Copyright by Elsevier Science Ltd.